Hvað eiga vellíðan og HeimVera sameiginlegt?

Í almennri umræðu er vellíðan oft sett fram sem persónulegt verkefni.

Við eigum að sofa nóg, borða hollt, hreyfa okkur, hugleiða, draga úr streitu og temja okkur betri venjur. Og vellíðan fylgir í kjölfarið. Ég veit að þetta skiptir allt máli – en ég er ekki viss um að það dugi eitt og sér til að framkalla vellíðan.

Ástæðan er fyrst og fremst sú að þessi nálgun getur líka falið í sér mjög þrönga hugmynd um manneskjuna: að vellíðan verði fyrst og fremst til innra með einstaklingnum og að hann beri sjálfur ábyrgð á að skapa hana.

Ef okkur líður illa spyrjum við því gjarnan hvað sé að okkur og hvað við þurfum að gera öðruvísi.

Hverju gæti það breytta að víkka sjónarhornið og skoða umhverfið líka?

HeimVera byggir á þeirri hugmynd að líðan okkar verði ekki til inni í okkur einum. Hún mótast stöðugt í tengslum okkar við umhverfið.

Líkaminn er sífellt að lesa aðstæðurnar í kringum sig. Birta, hljóð, hitastig, litir, lykt, áferð, rými, óreiða, möguleikar til hreyfingar, merki um öryggi og nærvera annarra lífvera eru mikilvæg dæmi.

Stór hluti þessarar skynjunar á sér stað án þess að við veitum henni meðvitaða athygli. Samt getur hún haft áhrif á taugakerfið, orkuna, einbeitinguna, svefninn, skap okkar og getu til að hvílast, hreyfa okkur, skapa og tengjast öðrum.

Rými getur hjálpað líkamanum að slaka á eða haldið honum í viðbragðsstöðu.

Það getur boðið til hreyfingar eða gert hreyfingu ólíklegri. Það getur stutt við samveru eða aukið einangrun. Það getur hjálpað okkur að einbeita okkur eða krafist stöðugrar, dreifðrar athygli.

Umhverfið er því ekki aðeins bakgrunnur fyrir manneskju sem skapar sér vellíðan með mataræði, venjum og svefni. Það tekur þátt í að skapa hana.

Þarna mætast vellíðan og HeimVera.

HeimVera spyr ekki aðeins: Hvað get ég gert til að láta mér líða betur?

Hún spyr líka: Hvað er umhverfið að gera? Hvaða skilaboð sendir það líkamanum? Hvaða venjur gerir það auðveldar? Hvaða athafnir býður það upp á? Hvaða þarfir styður það og hvaða þarfir verða út undan?

Þetta þýðir ekki að til sé eitt fullkomið heimili sem tryggir vellíðan. Fólk er ólíkt. Líkamar eru ólíkir. Taugakerfi eru ólík og þarfir okkar breytast frá einum degi til annars.

Umhverfi sem veitir einni manneskju ró getur verið of hljótt fyrir aðra. Rými sem vekur gleði hjá einni manneskju getur valdið annarri skynrænu álagi. Sum okkar þurfa skjól og fyrirsjáanleika. Önnur þurfa liti, örvun, hreyfingu og breytingar.

Markmiðið er því ekki að finna eina rétta uppskrift að umhverfi sem ýtir undir vellíðan.

Markmiðið er að verða næmari fyrir sambandinu á milli okkar og umhverfisins og taka eftir því hvað styður við lífið eins og við lifum því í raun og líf okkar eins og við viljum að það sé.

Vellíðan er heldur ekki stöðugt ástand sem við náum einu sinni og eigum síðan að geta viðhaldið. Vellíðan verður til og breytist í tengslum líkama, huga, daglegra venja, náttúru, samfélags og staðar.

Þegar við lítum á vellíðan á þennan hátt hættir hún að vera fullkomlega einstaklingsbundið verkefni.

Hún verður líka hönnunarverkefni, samfélagsverkefni og spurning um þær aðstæður sem við sköpum hvert fyrir annað.

Kannski er kjarninn einfaldlega þessi:

Við búum ekki aðeins í umhverfi okkar.

Við verðum stöðugt til í tengslum við það.