Hvað ef sjálfbærni væri gleðiverkefni?

Þegar við tölum um sjálfbærni og loftslagsmál leggjum við oft fram langan lista um alls konar hluti sem við þurfum að láta á móti okkur til að bjarga heiminum: Minni neysla, færri ferðalög, minni hagvöxtur, minni brennsla jarðefnaeldsneytis. Upptalningin getur farið að hljóma eins og drepleiðinleg framtíð sem einkennist af bönnum, takmörkunum, missi og fórnum.

En hvað ef sjálfbærni er gleðiverkefni? Hvað ef umbreytingarnar fram undan fela í sér tækifæri til að auðga líf okkar, styrkja samfélög og endurheimta hæfni sem hraði og neyslumenning nútímans hafa ýtt til hliðar?

Minni hraði gæti gefið okkur meiri athygli. Minni neysla gæti þýtt meiri sköpun, samvinnu og útsjónarsemi. Viðgerðir og samnýting gætu gert okkur mögulegt að endurvekja færni, sögur og tengsl og færa í ríkari mæli aftur inn í hversdagslífið.

Heimili og hverfi sem eru hönnuð með umhyggju að leiðarljósi gætu boðið upp á meiri samskipti, öryggi og vellíðan. Borgir með færri bílum gætu gefið börnum meira frelsi, fullorðnum meiri hreyfingu og öllum hreinna loft og rólegri götur.

Sumar þessara breytinga gætu hægt á hefðbundnum hagvexti, mér dettur ekki í hug að halda öðru fram. En er víst að það verði alslæmt? Af hverju erum við með hagvöxt á heilanum og sannfærð um að hann sé góð mælistika á velsæld og gott líf? Samfélag getur skorað hátt á framleiðsluskala á sama tíma og við erum upp til hópa örmagna, einmana og aftengt þeim lifandi kerfum sem eru forsenda lífs okkar. Reynslan ætti að hafa kennt okkur það.

Þessar hugleiðingar eru ekki tilraun til að gera lítið úr því að verkefnið sem við stöndum frammi fyrir. Ég veit að það er flókið og margslundið. Meiriháttar umbreytingar eru það gjarnan. En ég tek mér það bessaleyfi lað velta því fyrir mér hvað við getum gert gott, enn betra, úr þessum breytingum.

Viðteknar hugmyndir um að velsæld samfélaga gjarnan mæld í því hversu hratt peningar, vörur og auðlindir ferðast um hagkerfið. HeimVera spyr hvort lífið krefjist annars mælikvarða. Betri mælikvarða.

Hvað ef velmegun mælist í rými til hreyfingar, tengslum og aðgengi að náttúru, hreinu lofti, heilbrigðum vistkerfum, umhyggju fyrir lífinu og tækifærum til þátttöku í samfélagi?

Umbreyting getur falið í sér missi og erfiðleika og um leið opnað nýja möguleika. Gleðin dregur ekki úr alvarleika verkefnisins. Hún getur veitt okkur kraft og innblastur á erfiðum tímum.

Sjálfbærni snýst nefnilega ekki aðeins um það sem við þurfum að gefa eftir. Hún snýst líka um allt sem við getum fengið til baka: tíma, athygli, sköpun, heilsu, samfélag og lifandi tengsl við heiminn sem við erum hluti af.